با مطالعه منابع عظيم و دقيق به جا مانده از طبيبان حاذق و نامدار گذشته ، در مى يابيم كه طبيب فردى است كه با دقت و توجه بسيار با بيمار خود ارتباط برقرار مىكند ، روش هاى تشخيص بيمارى را به درستى آموخته و شناختى وسيع از انواع درمان ها ، حتى درمان هاى جانشين يا مشابه دارد ، و بنا بر اقتضاى حال بيمار ، از روش هاى غير دارويى نيز در درمان استفاده مىكند . منع بارورى و جلوگيرى از باردار شدن موضوع مهم ديگرى است كه در كتب اطباى پيشين بدان پرداخته شده است . همين توجه دلالت بر آن دارد كه بر خلاف پندار اغلب افراد ، گذشتگان ما نيز به منع بارورى محتاج بوده و راهكارهايى براى آن انديشيده بوده اند . نامه اى كه اكنون پيش روى داريد و شانزدهمين دفتر از گنجينه آشنايى با روش ها و بينش هاى پزشكى ايرانى است ، تا حد امكان منابع متفاوت طبى را در دو موضوع مذكور بررسى كرده و محتواى آن ها را در خود جاى داده است تا همكاران گرامى از نكات ارزشمند موجود در كتب طبى آگاهى يابند و بتوانند از آن به گونه اى عملى و صحيح در مداواى بيماران خود استفاده كنند . اميد است اين نامه آغازى براى پيوند علمى و عملى طب جديد با پزشكى ايرانى در اين موضوعات باشد . در انتها ، لازم است از حمايت و يارى بى دريغ محقق ارجمند جناب استاد آقاى اسماعيل ناظم ياد كنم كه سبب شدند اين تلاش به ثمر نشيند . از همه عزيزان دست اندر كار نشر اين اثر در مراحل مختلف حروف نگارى و ويرايش و نمونه خوانى و چاپ و نشر نيز سپاسگزام . خداوند به همه ايشان جزاى خير عنايت بفرمايد . بمنه و كرمه بهار 1388 سودابه بيوس